Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2016

Ξενοφών Γάμβας (1884-1971)-Ηπειρώτης αγιογράφος στην Αμερική .

~ ~ Ξενοφών Γάμβας - Ηπειρώτης αγιογράφος στην Αμερική.

- - Σωφράτικα Δερόπολης 1884 - Fitchburg Mass. USA 1971.

===============================================

Ξενοφών Γάμβας 1884-1971.

==============================================

- Ήταν τις χειμωνιάτικες βραδιές ... μαζεμένοι γύρω από την σόμπα κι ακούγαμε από τους μεγαλύτερους διηγήσεις του τόπου τους και του καιρού τους ... ΄Αλλες φορές κάποιου του "έρχονταν" να "κουρδίσει" το γραμμόφωνο και να ακούσουμε καμιά "πλάκα" (= δίσκο)... μικρό το μουσικό "ρεπερτόριο" και έτσι πάντα έρχονταν η σειρά να ακούσουμε και τις "πλάκες" που είχε στείλει από την Αμερική στην αδερφή του και από μητέρα γιαγιά μου ο αδελφός της ο Ξενοφώντας ... "... απόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής στην Πόλη ... έπαιζε και βιολί και είχε πολύ καλή φωνή ... πολύ καλός ζωγράφος και στην Αμερική που πήγε ζωγράφιζε εκκλησιές ...." Αυτά περίπου με συμπληρώματα και επαναλήψεις τα ακούγαμε κάθε φορά από την μάνα και την πολύξερη παπαδοκόρη γιαγιά Γιαννούλα ... 
 Στα 1988 μας έστειλαν οι συγγενείς από την Αμερική ένα 3/σέλιδο αφιερωματικό δημοσίευμα της τοπικής εφημερίδας της πόλης Fitchburg της Μασσαχουσέτης , πρωτοσέλιδο του κυριακάτικου περιοδικού της "Sentinel and Enterprice SPOTLIGHT".... Ακούσματα παιδικά τα διαβάζαμε τώρα σε εφημερίδα και μάλιστα αμερικάνικη ! .... Το δημοσίευμα αυτό είχε γίνει με την ευκαιρία αντιπροσωπευτικής έκθεσης ορθόδοξης αγιογραφίας προς τιμή του Ηπειρώτη αγιογράφου Ξενοφώντα Γάμβα στην " Currier Gallery of Art" του Μάντσεστερ της Νέας Αγγλίας.
 Την ίδια χρονιά (1988) μετέφρασα κάποιο μέρος του δημοσιεύματος της αμερικάνικης εφημερίδας και με πολλά συμπληρώματα από τις οικογενειακές μνήμες έγραψα με την σειρά μου το δικό μου αφιέρωμα στον συγγενή , το οποίο δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 1988 στο τεύχος 144 του "Δελτίου Πνευματικής Ενημέρωσης" της "ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ" Αθηνών με πρόεδρο τότε τον Αλεξ.Μαμμόπουλο ... 1 ή 2 χρόνια προηγουμένως η δισκογραφική εταιρεία "Beyond Rembetica" σε δίσκο lp είχε συμπεριλάβει ένα από τα τέσσερα τραγούδια που είχε ηχογραφήσει με ανύπαρκτα βιογραφικά στοιχεία του. Το 2016 στον αφιερωματικό τόμο της Φιλοσοφικής σχολής Ιωαννίνων "Από την Άπειρο Χώρα στην Μεγάλη Ήπειρο" γίνεται αναφορά στην ζωή και την δράση του στην Αμερική  στην έρευνα του Νίκου Διονυσόπουλου "ΗΠΕΙΡΩΤΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΣΤΙΣ 78 ΣΤΡΟΦΕΣ" (σελ.261-63). 
Το αφιέρωμα που ακολουθεί είναι το δημοσίευμά μου στην "Η.Ε." το 1988 και οι φωτογραφίες από το οικογενειακό μου αρχείο.
φίλ.Π.γ. Ιωάννινα 11ος 2016.
========================================
========================================



 
Ο Παπα - Ευάγγελος Γάμβας στην Κωνσταντινούπολη (+1910).
 


Ο Ξενοφώντας Γάμβας το 1914 στην Βόρειο Ήπειρο Αγωνιστής της "Αυτονόμου"

Ο Ξενοφών Γάμβας στα τέλη του 1920 στην Αμερική

Ο Ξενοφών Γάμβας με την οικογένειά του. Αρχές της δεκαετίας του 1950.

      "Ο Ξενοφών Γάμβας ....

.... στις 78 στροφές στην Αμερική 1929"





========
Περίπου στα 1929-30  ο βορειοηπειρώτης Ξενοφών Γάμβας (Σωφράτικα Δρόπολης 1886-Fitchburg Mass.U.S.A.1971),μαζί με άλλους Ηπειρώτες συστήνουν στις Η.Π.Α. μια δισκογραφική εταιρεία με το όνομα "Ο ΠΥΡΡΟΣ" - "PYRRUS".Στην σύντομη "ζωή",που είχε αυτή η δισκογραφική εταιρεία .ο Ξ.Γάμβας ,ηχογραφεί 2 δίσκους γραμμοφώνου (78 στροφών)με τέσσερα Ηπειρώτικα τραγούδια διασκευασμένα (στον στίχο και την μουσική)από τον ίδιο:την Δροπολίτισσα,την Βεργινάδα, τον Δραγάτη και την Πέρδικα. Στα τέσσερα αυτά τραγούδια τον συνοδεύουν ο Κ.Γκλαδίνης με κλαρίνο και ο Γιάνναρος με ακορντεόν και οι δύο προερχόμενοι από τον χώρο του ρεμπέτικου της Αμερικής.Ο ίδιος ο Ξ.Γάμβας τραγουδάει (τενόρος) και παίζει βιολί.Ο Ξενοφώντας Γάμβας ,γιος του παπα Ευάγγελου,τελειόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής στην Πόλη ,όπου και έμαθε μουσική,βιολί και την τέχνη της αγιογραφίας (το κυρίως επάγγελμά του στις Η.Π.Α.), είχε στείλει την δεκαετία του 1950 τους δύο αυτούς δίσκους στην αδερφή του Γιαννούλα Γιαννοπούλου ,γιαγιά μου από την πλευρά της μητέρας μου.Για χρόνια τους ακούγαμε σε γραμμόφωνο και "πίκ απ" σήμερα με την εξέλιξη της τεχνολογίας και από το διαδύκτιο ... το μοιραζόμαστε με όλους τους φίλους.Κάποιο από τα 4 τραγούδια του έχει κυκλοφορήσει σε LP και CD από την εταιρεία Beyond Rebetica. ΙΩΑΝΝΙΝΑ 3ος 2014 -------   Φίλ.Π.Γ.

                                                               

                                                                   ΤΕΛΟΣ

Registration Card 1942

Xenophone Evangelos Gamvas.
Zenofon Gamvas

=========================================

=========================================

Για την αντιγραφή :

φίλ.Π.γ.

"λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").

Νοέμβριος 2016 - Ιωάννινα.

Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Αλβανικό πολυφωνικό ηρωικό τραγούδι : Mbeçë more shokë, mbeçë - έμεινα σύντροφοι, έμεινα

~~ Τραγούδι για τους Αλβανούς στρατιώτες επί Τουρκίας, που τους έστελναν να υπηρετήσουν σε άλλες χώρες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 
** Η Κιάμπε είναι τοποθεσία στην Αραβία.
 
Mbeçë more shokë, mbeçë 
 - έμεινα σύντροφοι, έμεινα

 Përtej urës së Qabesë 
-πέρα από την γέφυρα της Κιάμπες 

Të fala i bëni nënesë 
- να μου χαιρετίσετε τη μάνα 

Në pyestë nëna për mua 
- αν ρωτήσει η μάνα για μένα

 T'i thoni që u martua 
- να της πείτε ότι παντρεύτηκε 

Në pyestë ç'nuse mori 
- αν ρωτήσει "τι νύφη;" πήρε

Tri plumba krahërori. 
 - τρεις σφαίρες στο στήθος

================================
 ... πόσες ομοιότητες με τα "παιδιά της Σαμαρίνας" ..... 
.... βέβαια εκείνοι πήγαιναν υποχρεωτικά σαν στρατιώτες του Οθωμανικού στρατού .... οι Σαμαρινιώτες πήγαν εθελοντικά για την πατρίδα ... Δε παύει όμως να είναι και οι δύο νέοι ... με μάνα και αγαπητικιά πίσω ....
================================



=================================
=================================

Για την αντιγραφή :
φ.Π.γ.
" λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").
ΙΩΑΝΝΙΝΑ ... βροχερός Νοέμβρης 2016.




Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2016

" ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ " - Του κ.ΙΣΑΚ ΚΑΜΠΕΛΗ.

-- Από τις 2 έως τις 8 Ιουλίου του 1963 είχε διεξαχθεί στο HOTEL BILTMORE της Νέας Υόρκης το 13ο Πανηπειρωτικό Συνέδριο από την Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Αμερικής - Panepirotic Federation of America. 
Όπως συνηθίζετε σε αυτές τις περιπτώσεις , προηγήθηκε η έκδοση πολυτελούς αναμνηστικού λευκώματος με τις ευχές των επισήμων , των ομογενειακών συλλόγων , αλλά και των ομογενών επιχειρηματιών (τύπου διαφήμισης) .... 
... Δυο - τρεις ομογενείς προτίμησαν αντί ευχετηρίου ή διαφημιστικού  να δημοσιεύσουν κάποιο λογοτεχνικό ή ιστορικό σύντομο κείμενο ανάλογο με την περίπτωση. 
Ενδιαφέρουσα είναι η δημοσίευση του Γιαννιωτοεβραίου μετανάστη Ισάκ Καμπελή την οποία παραθέτω παρακάτω προς "τέρψιν" ,όπως πάντα των φίλων.             
Φ.Π.Γ.

===================================
===================================

 Ένας θρύλος ...

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

                                                                      Του κ.ΙΣΑΚ  ΚΑΜΠΕΛΗ





=============================================
=============================================


Το εξώφυλλο του αναμνηστικού λευκώματος του 13ου Συνεδρίου της PANEPIROTIC FEDERATION OF AMERICA.(Νέα Υόρκη 2-8 Ιουλίου 1963).
 =====================================
=====================================

Για την αντιγραφή :
φίλ.Π.γ.
"λάχανα μαζέματα" ("λ.μ.").
Ιωάννινα 6-10ου-2016.
 

Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016

ΓΙΟΥΣΗΣ τρείς γενιές αγιογράφων





Τρείς Γενιές Αγιογράφων :
 Σταύρος Γιούσης μέσα 19ου - αρχές 20ου αιώνα.
Θεοδόσης Στ. Γιούσης 1878 - 1964
Κωνσταντίνος Θ.Γιούσης 1916 - 2004 .



                                           
                       Από το δελτίο πνευματικής ενημερώσεως της ΗΠΕΙΡΏΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΊΑΣ
                                            του Απριλίου 1991τεύχος 175 - σελίδες 174-176
                                                                 ***************



                                                                         

                                                                
***********************************************
***********************************************

~~ Το 1914 ...

  Το 1914 μεγάλο κύμα προσφύγων  Βορειοηπειρωτών καταφεύγει στις ακριτικές κοινότητες του Ελληνικού Πωγωνίου και σε άλλα μέρη της Ηπείρου.  Ο Θεοδόσης Γιούσης με την οικογένειά του και ... "τα πινέλα" του βρίσκεται την χρονιά εκείνη στα Ιωάννινα . Αναζητά εργασία στις εκκλησίες της πόλης ( κτισμένες στην πλειοψηφία τους στα μέσα του 19ου αιώνα ) . Τον προσλαμβάνουν τότε στον Ναό της Κοίμησις της Θεοτόκου Περιβλέπτου , του οποίου οι τοιχογραφίες  θα πρέπει να ήταν καπνισμένες - μαυρισμένες και χρειάζονταν "ανανέωση - επιζωγράφηση" (η λέξη και η τέχνη του καθαρισμού και της συντήρησης δεν ήταν γνωστές τότε...) . Μέχρι πρόσφατα (2014) κυκλοφορούσε φήμη μεταξύ των ιερέων και επιτρόπων της εκκλησίας αυτής ότι την επιζωγράφηση των  τοιχογραφιών  την είχαν Βορειοηπειρώτες ζωγράφοι αλλά υπήρχε σύγχυση στο όνομα των Θεοδόση και Κώσταντίνου Γιούση (πατέρας και γιος). Πρόσφατα έγινε καθαρισμός των τοιχογραφιών του Ναού αυτού και αποκαταστάθηκε η πρώτη εικονογραφία  των μέσων του 19ου αιώνα. Κατα την διάρκεια των εργασιών αποκαλύφθηκε το όνομα του Θεοδόση Γιούση και η χρονολογία 1914 . Στις τοιχογραφίες αυτές παρόλο που χρησιμοποιεί λινέλαια δείχνει το ταλέντο του και την γνώση της βυζαντινής εικονογραφίας... είναι πλέον ένας "φτασμένος" εικονογράφος - ζωγράφος.

** Τον Δεκέμβριο του 1995 το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ιωαννιτών,το Ίδρυμα Υποδοχής και Αποκατάστασης Παλινοστούντων και Ομογενών Ελλήνων (ΕΙΥΑΠΟΕ) και ο Σύλλογος Ελλήνων Δημιουργών Αλβανίας , διοργάνωσαν έκθεση με έργα του στο Αρχοντικό Πυρσινέλλα στα Ιωάννινα , η οποία παρά την μικρή της διάρκεια δέχτηκε πολλούς επισκέπτες με καλές εντυπώσεις και κριτικές στον τοπικό τύπο.


** φίλ.Π.γ.

** 1914 Ιερός Ναός Κοίμησης Θεοτόκου Περιβλέπτου - Ιωάννινα

** 1914 Ιερός Ναός Κοίμησις Θεοτόκου Περιβλέπτου - Ιωάννινα 

*********************************************
********************************************* 

 

Αυτοφυής ζωγράφος ο Θεοδόσης Γιούσης,ξενιτεμένος στην Πόλη,αναπαράστησε φανταστικά το αγαπημένο χωριό του,το Χλωμό-1890 (Αρχείο Αλέξη Μπόλου)
Εικονοστάσι στην Πολύτσανη(παλιό Πωγώνι).Έργο Θεοδόση Γιούση

Γεωργουτσάτες Δρόπολης - Ναός Αγ.Νικολάου : Η Κοίμηση της Θεοτόκου.Έργο του Θεοδόση Γιούση-1919

Γεωργουτσάτες Δρόπολης.Οδηγήτρια σε οικογενειακό εικονοστάσι.Έργο Θεοδόση Γιούση 1921

Γεωργουτσάτες Δρόπολης. Αγ.Γεώργιος(οικογενειακό εικονοστάσι).Έργο Θεοδόση Γιούση 1921.

***************************************
                                           ***************************************
                                            
                                                                           
Θεοδόσης Στ. Γιούσης 1878-1964 (πορτραίτο από τον ζωγράφο φίλο και "μαθητή" του Κώστα Γρ.Κύρο)


Οι ζωγράφοι Σωκράτης Διαμάντης (Δερβιτσάνη),Κώστας Κύρος (Γεωργουτσάτες),Βασίλης Αϊδόνης (Τσιάτιστα),στο στούντιο ζωγραφικής του Αργυροκάστρου φωτογραφίζονται μπροστά από το πορτραίτο του "Δάσκαλου" Θεοδόση Γιούση.Έργο του Κ.Κύρου - 1962/63 (αρχείο Φώτης Κ.Κύρος).

                                              *****************************
                               *****************************
                               *****************************
                               *****************************
                                                          


           ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ  Θ. ΓΙΟΥΣΗΣ 

- ΧΛΩΜΟ ΠΩΓΩΝΙΟΥ
ΒΟΡΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ 1916
- ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ  Η.Π.Α. 2004

                      *********************
                      *********************
                                                                     φίλ.Π.γ.

                                         
Κωνσταντίνος Θ.Γιούσης - Στο εργαστήριό του στην Νέα Υόρκη.

 

                                             
-- Ο Κωνσταντίνος Θεοδόση Γιούσης γεννήθηκε στο Χλωμό Παλαιού Πωγωνίου (Βορ.Ήπειρος) το 1916.Είναι η τρίτη γενιά της οικογένειας αγιογράφων Γιούση.Το πρώτο ζωγραφικό του έργο το έκανε σε ηλικία 10 ετών,όταν ζωγράφισε το ελληνικό δωδεκάθεο για το σχολείο του χωριού του. Από μικρός κοντά στον πατέρα του Θεοδόση,έμαθε τα χρώματα,την θεματογραφία και την τέχνη της ζωγραφικής και της αγιογραφίας.Ακολούθησε τον πατέρα του στις δουλειές του στην ιδιαίτερη πατρίδα και έργα του βρίσκονται σε πολλές εκκλησίες της Βορ.Ηπείρου ,λόγω σεβασμού με την υπογραφή του πατέρα του . Το 1945 με την επιβολή του κομμουνιστικού καθεστώτος  στην Αλβανία δραπετεύει οικογενειακώς  στην Ελλάδα όπου έζησε στα Ιωάννινα σαν πολιτικός πρόσφυγας έως το 1955.Οι συνθήκες διαβίωσης σκληρές και φτωχικές τα χρόνια εκείνα λόγω της  μεταπολεμικής και εμφυλιοπολεμικής κατάστασης στην Ελλάδα. Με την  υγεία του κλονισμένη νοσηλεύεται για έναν χρόνο στο σανατόριο Αθηνών , τότε την οικογένειά του την αναλαμβάνει "παληκαρίσια" η σύζυγός του Χρυσάνθη.....
Τον Γιούση (όπως τον φώναζαν όλοι οι συμπατριώτες) δεν τον "κιότεψε" τίποτε .Ήταν εργατικός,ακούραστος,τίμιος και "καθαρός" .Είχε πάρει μαζί του τα εργαλεία της τέχνης του,πινέλα και σκόνες χρωμάτων και άρχισε να περιφέρετε από εκκλησιά σε εκκλησιά και από παπαδόσπιτο σε παπαδόσπιτο στα Γιάννινα, ζητώντας και προσφέροντας την τέχνη του.  Δεκάδες είναι οι φορητές εικόνες  από την εποχή αυτή, που βρίσκονται σε εκκλησίες,εξωκλήσια και οικογενειακά εικονοστάσια των Ιωαννίνων ,της ευρύτερης περιοχής τους και άλλα μέρη της Ηπείρου. Αρκετές και οι τοιχογραφικές δουλειές ,κυρίως επιδιορθωτικές σε εκκλησίες των Ιωαννίνων . 

Επιτάφιος στην Εκκλησία του Αγ,Σπυρίδωνος στην ομώνυμη κοινότητα της Άρτας(1954)


Λεπτομέρεια από τον επιτάφιο στον Αγ.Σπυρίδωνα Άρτας


Σταύρωση (1954) σε οικογενειακό εικονοστάσι.

"Η Σύναξις των Δώδεκα Αποστόλων 1952.Σε οικογενειακό εικονοστάσι
                                                                     *************
                                                                     *************

-- Όταν ήρθε στα Γιάννινα το 1945 ήταν πλέον "φτασμένος"αγιογράφος.Χρόνια ,στις περιοδείες για εργασίες με τον πατέρα του ,παρατηρούσε τις εικόνες των παλιών αγιογράφων , που είχαν δραστηριοποιηθεί στην γύρω περιοχή και εντύπωνε-αφομοίωνε.Το μόνο που δεν γνώριζε ήταν το υλικό των χρωμάτων τους (αβγοτέμπερες και φρέσκο).Συνέχιζε με τα παλιά υλικά ,που είχε μάθει από τους δικούς του ,τις χρωματόσκονες αναμειγμένες με λινέλαιο,ανθεκτικό αλλά δύσκολο και χρονοβόρο ως προς το στέγνωμα υλικό. Ο Κώστας Γιούσης των Ιωαννίνων είχε το δικό του ξεχωριστό ύφος στα πρόσωπα που απεικόνιζε ... "πωγωνήσιο" το έλεγαν οι παπάδες... και πραγματικά αν προσέξεις τα πρόσωπα αυτής της περιόδου έχουν κάτι το ηπειρώτικο,το πωγωνήσιο επάνω τους...

- 1949 - Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αρχιμανδρειού - Ιωάννινα.
 
Αρχιμανδρειό-Ιωάννινα
-- Η μοναδική μεγάλη δουλειά που ανέλαβε στα Γιάννινα είναι η αγιογράφηση της μεγάλης εκκλησίας του Αρχιμανδρειού.
Περίπου στα 1948 ένας σεισμός είχε καταστρέψει τις αγιογραφίες στους τρούλους της μεγάλης "αρχοντοεκκλησιάς" των Ιωαννίνων.Ο Κ.Γιούσης γείτονας και ενορίτης όπως ήταν πρότεινε στους ιερείς και τους επιτρόπους του Ναού την πλήρη αποκατάσταση και σε συμφέρουσα για την εποχή τιμή.Είναι χρόνια δύσκολα οικονομικά και επιπλέον η επιρροή του από Ιωαννίνων  Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνα σε παρόμοια θέματα (ειδικά για τον Ναό αυτό) μεγάλη. Ο Σπυρίδωνας ήταν αυστηρός και εκλεκτικός ,όπως λένε και όπως φαίνεται από το οικοδομικό έργο που έχει αφήσει στην πόλη ,στην επιλογή  αρχιτεκτόνων,τεχνιτών,αγιογράφων κ.λ.π. Ο Γιούσης όμως είχε γίνει ήδη γνωστός με τις δουλειές του τα χρόνια που βρίσκονταν στα Γιάννινα και η επιλογή του έγινε χωρίς εμπόδια. Το πρόβλημά του ήταν οι σκαλωσιές για την μεγάλη αυτή δουλειά και βρέθηκε λύση εργαζόμενος παράλληλα με τους μαστόρους που επιδιόρθωναν τις ζημιές.
 Αγιογραφήθηκαν 4 μεγάλοι εσωτερικοί τρούλοι και ένας εξωτερικός πάνω από την κεντρική είσοδο,οι αψίδες του ιερού,μέρος των στηθαίων του βόρειου γυναικωνίτη ,η μεγάλη παράσταση  της Κοιμήσεως της Θεοτόκου επάνω από την νότια κεντρική είσοδο,ο Πρόδρομος στην νότια πλευρά και διακοσμήθηκαν όλοι οι μικροί τρούλοι του βόρειου και του νότιου κλίτους του Ναού με αστεροειδή ουρανό στο κέντρο και εξαπτέρυγα στις 4 γωνίες του κάθε τρούλου.
Η κεντρική αψίδα του ιερού (Πλατυτέρα) επιζωγραφήστηκε ... πάνω από 60 πρόσωπα.... Με την ανακαίνιση του Ναού μετά τον σεισμό του 1968 αποκαταστάθηκαν οι πρώτες τοιχογραφίες του 19ου αιώνα και δεν σώζονται σήμερα αυτές οι επιζωγραφήσεις.
Ι.Ν.Αρχιμανδρειού Ιωάννινα
Στις αψίδες του Ιερού είναι κατά την εικονογραφική διάταξη η αποκαθήλωση στην πρόθεση, ο Ιησούς "Εμμανουήλ" στο διακονικό, ο Μελχισεδέκ στον νιπτήρα και ο Αρχιδιάκονος Στέφανος στην νότια πλευρά της κεντρικής αψίδας . Στους 4 κεντρικούς τρούλους (στο μεσαίο κλίτος) αγιογραφήθηκαν με την σειρά από ανατολικά πρός δυτικά : Επάνω από την Αγία Τράπεζα (Ιερό),η Αγία Τριάδα στον τύπο Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα.Στον κεντρικό τρούλο ο Ιησούς Παντοκράτωρ.Ανάμεσα από την βόρεια και νότια είσοδο ο Ιησούς Μεγάλης βουλής Άγγελος.Τέλος επάνω από τον δυτικό γυναικωνίτη η Θεοτόκος στον τύπο της Πλατυτέρας. Στις γωνίες των τρούλων τοποθετήθηκαν  4 προφήτες ανάλογα με το θέμα ,εκτός του κεντρικού όπου σύμφωνα με την αγιογραφική διάταξη πήραν την θέση τους οι 4 Ευαγγελιστές. 
   Δυστυχώς κατά τον σεισμό του 1968 το μεσαίο κλίτος καταστράφηκε και μετά την αποκατάστασή του αγιογραφήθηκε από άλλον αγιογράφο.
  Στο στηθαίο του βόρειου γυναικωνίτη ζωγράφησε μιά σειρά από εικόνες κατα παραγγελία από αντίγραφα δυτικών - "Λουθηρανικών" εικόνων , που κατα χιλιάδες κυκλοφορούσαν τότε στα κατηχητικά σχολεία.
                                               
         


Από την κόγχη του διακονικού: Ο Ιησούς Εμμανουήλ - Ο Αρχιδιάκονος Στέφανος.
********************************


-- Εκτός του Αρχιμανδρειού "επιζωγραφίζει" μέσα στην πόλη των Ιωαννίνων το 1952 , στον Ναό της Αγίας Μαρίνας τις τοιχογραφίες του Ιερού και του κυρίως ναού . Σώζονται εκεί οι "υπογραφές" του και τοιχογραφίες.

** 1952 - + 'απνβ' Χείρ Κ.Γιούση - Ναός Αγίας Μαρίνας Ιωαννίνων.

***********************

-- Στα 1953-54  αναλαμβάνει τις τοιχογραφίες στους κεντρικούς ναούς των κοινοτήτων Λυγγιάδων και Καλεντζίου (Νομός Ιωαννίνων) . Οι κοινότητες αυτές τα χρόνια που αναφέρουμε δεν ήταν εύκολα προσβάσιμες και έμεινε εκεί με ότι υλικά είχε υπολογίσει ότι θα του χρειαστούν . Επιπλέον του είχαν εγκριθεί τα "χαρτιά" για την Αμερική (Η.Π.Α.) και ανυπομονούσε να τελειώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα  . Εκεί έχει αφήσει μια βιαστική δουλειά με αραιωμένα χρώματα , που όμως δεν υστερεί σε καλλιτεχνία και ύφος .
  Θα ξαναεμφανιστεί η δουλειά του στα Γιάννινα στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και τις αρχές του 1960 , με αλληλογραφία αυτή την φορά . Του παραγγέλλουν τις Δεσποτικές εικόνες για τα παρεκκλήσια των Ναών Αγ.Κωνσταντίνου και Ελένης στο γηροκομείο Ζωσιμαδών και του Αγίου Φανουρίου στο προαύλιο του Αρχιμανδρειού. Τις ζωγραφίζει σε "πανιά" και τις στέλνει για να επικολληθούν σε ξύλο. Αυτή είναι και η τελευταία παρουσία του στην πόλη και την περιοχή των Ιωαννίνων.

Ιωάννινα περίβολος Αρχιμανδρειού . Το τέμπλο του παρεκκλησίου Αγ.Φανουρίου. Χείρ Κ.Γιούση Νέα Υόρκη.

** Για την παρουσία των Θεοδόση και Κώστα Γιούση στα Ιωάννινα αναφέρεται η κυρία Βιργινία Μαυρίκα σε ανακοίνωσή της στο Γ' Επιστημονικό Συμπόσιο Νεοελληνικής Εκκλησιαστικής τέχνης - ΑΘΗΝΑ 2015 , με τίτλο : " Επιρροές της Ακαδημαϊκής Ζωγραφικής σε τοιχογραφίες ναών στην πόλη των Ιωαννίνων (Ύστερος 19ος - Μέσα 20ου αιώνα) ". 

*****************************
*****************************

~~ Στην Αμερική - Νέα Υόρκη .

   Ηρθε , όπως αναφέραμε , από το Χλωμό της Βορείου Ηπείρου στα Γιάννινα  το 1945 οικογενειακώς , με την σύζυγό του και δυο παιδιά ... φεύγει για την Αμερική στα 1955 με τέσσερα παιδιά , τρεις γιους και μία κόρη . Εγκαταστάθηκε στην Νέα Υόρκη ... μετανάστης .... Πάλι δεν το βάζει κάτω... 
  Με τα πινέλα του σε ένα "ταγάρι" από εκκλησία σε εκκλησία συναντά τον αγιογράφο Γεώργιο Γλιάτα και του ζητά δουλειά ... Ο Γλιάτας τον προσλαμβάνει και ενθουσιάζεται με την τέχνη του και την εργατικότητά του ... Σε αλληλογραφία του με τον Φώτη Κόντογλου τον συστήνει "Ηπειρώτη ταμαχιάρη".... Τον γνωρίζει επίσης με τον Φ.Κόντογλου με αλληλογραφία , στον οποίο στέλνει δώρο την εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνος... 
  
1957 - Το γράμμα του Φώτη Κόντογλου
Ο Φ.Κόντογλου του γράφει : " ... θέλω να σε συγχαρώ θερμά για την καλή επίδοσή σου στην τέχνη της αγιογραφίας.Έχεις χέρι εκφραστικό και φαίνεσαι Θεοσεβούμενος και με την ευλογία του Πανάγαθου Θεού θα προκόψεις στον αμπελώνα του Κυρίου, ώστε να πιουν από τον ουράνιον οίνον οι ψυχές των ορθοδόξων ομοφύλων μας .... ".  
 Η ομογένεια της Αμερικής μεταπολεμικά ανέρχεται οικονομικά και κοινωνικά και κτίζονται νέες εκκλησίες σε πολλές πόλεις , με βυζαντινά στοιχεία σε "μοντέρνο στύλ". Έως τότε , στην πλειοψηφία τους οι εκκλησίες της ομογένειας , αγιογραφόνταν με τον "ρωσικοαναγεννησιακό" ( όπως τον χαρακτηρίζουν ) ρυθμό***. Μεταπολεμικά υιοθετείται ο βυζαντινός , τον οποίο ο Γιούσης κατέχει ... πάντα με  την δική του ιδιεταιρότητα και ρυθμό.
  *** Ένας άλλος Βορειοηπειρώτης αγιογράφος που διέπρεψε στην Αμερική με έδρα την πόλη Φίτσμπουργκ της Νέας Αγγλίας , από το 1914 έως τα μέσα του 1960 ήταν ο Ξενοφών Γάμβας (1886-1971) από τα Σωφράτικα της Δερόπολης.Έργα του βρήσκονται σε πολλές Εκκλησίες στην Αμερική και την Δημοτική Πινακοθήκη του Φίτσμπουργκ.
Οι παραγγελίες διαδέχονται η μία την άλλη ... Μέσα σε λίγα χρόνια γίνεται γνωστός όχι μόνο στις Ελληνοορθόδοξες κοινότητες των Η.Π.Α. , αλλά και τις Συριακές , Σέρβικες , Ρώσικες , Αρμενικές Ορθόδοξες αλλά και σε Καθολικές που προτιμούν τον βυζαντινό ρυθμό εικονογράφησης .

  Για 25 και πλέον χρόνια από την Νέα Αγγλία ως το Τέξας και από την Καλιφόρνια ως το Ατλάντικ Σίτι ζωγραφίζει σε πάνω από 50 εκκλησίες . Σπουδαίες είναι οι δουλειές του στον Άγιο Σπυρίδωνα της Νέας Υόρκης , την Αγία Τριάδα του Ντετρόϊτ , του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Λούισβιλ τουΚεντάκι.

Δουλεύοντας την Πλατυτέρα για τον Ναό του Waukegan Ill.


~~ Εικόνες του Κ.Γιούση στην Πινακοθήκη του Howard University School of Divinity:
 



Οίκος Ευγηρείας  Νέας Υόρκης Παρεκκλήσιο Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός - Νέα Υόρκη.


 Αλλά ... στη ζωή υπάρχει και η δυσ-τυχία ... χάνει τον πολυαγαπημένο του γιο Θεοδόση από την ασθένεια Hodgkin's ... Αυτή η απώλεια του ράγισε την καρδιά , η αγαπημένη του σύζυγος Χρυσάνθη σχεδόν "έχασε την ζωή" της ... Κοντά ο ένας στον άλλον θα αγωνιστούν ως το τέλος της ζωής .....

Ο Κώστας Γιούσσης με την σύζυγό του Χρυσάνθη ως τα βαθιά γεράματα μαζύ στο εργαστήριο...

   Το έργο του αναγνωρίστηκε και βραβεύτηκε στην Αμερική. Το Κονγκρέσο των ΗΠΑ τον αναγνώρισε τον Νοέμβριο του 1974 σαν ένα από τους καλύτερους αγιογράφους .Το 1975 οι Νιού Υόρκ Τάϊμς είχαν γράψει για την δουλειά του τις καλύτερες κριτικές .Πολυάριθμες θετικές κριτικές είχαν εμφανιστεί και σε άλλες έγκριτες εφημερίδες , οι οποίες έστελναν τους ρεπόρτερς τους στα μέρη που εργαζόταν για να τον φωτογραφίσουν και να του πάρουν συνεντεύξεις. Το τηλεοπτικό κανάλι N.B.C. παρουσίασε το έργο του στην εκπομπή "N.Y.Illustrated" με αφηγητή τον Ελληνοαμερικάνο ηθοποιό Τέλλη Σαβάλας. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Δημήτριος ο Α΄ τον τίμησε κατά την επίσκεψή του στην Αμερική με τον τίτλο "Άρχων Πρέσβης".  Το Πανεπιστήμιο Fordam διδάσκει την τεχνική του στο μάθημα Βυζαντινής Εικονογραφίας.Το 1992 δωρίζει στο  school of Divinity  του Howard Univercsity   22 έργα , που έχει κάνει από το 1957 έως το 1992 και τα  έργα αυτά εκτίθενται στην πινακοθήκη της σχολής .

26/Νοεμβρίου/1974  "CONGRESSIONAL RECORD"
 
 
Επιστολή του Προέδρου Τζίμη Κάρτερ


 
Το πρόγραμμα της τιμιτικής τελετής του Howard University Shcool of Divinity 12ος/1992

  

  
Δημοσίευμα στην Ελληνική εφημερίδα της Νέας Υόρκης "ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ" - 10ος 1992

Διαφημιστικό για την εκπομπή του N.B.C. "N.Y.Illustrated"


   Θερμός πατριώτης από την εποχή των Ιωαννίνων και μέχρι το τέλος στην Νέα Υόρκη υπέγραφε : " Κ.Γιούσης εκ Χλωμού Βορείου Ηπείρου.


  Πέθανε σε ηλικία 88 ετών στην Νέα Υόρκη το 2004 . Ήταν παντρεμένος με την αγαπημένη του Χρυσάνθη 67 χρόνια . Ο Θεός τον ευλόγησε να δεί 7 εγγόνια και 12 δισέγγονα.

***********************************
***********************************

 ~~  ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 

** Στο Χλωμό Παλαιού Πωγωνίου Βορείου Ηπείρου :



~~ Στα Ιωάννινα

 
~~ Στην Αμερική :


**********************************
**********************************

~~ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΛΩΜΟ
** Από το Δελτίο της ¨ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ" 





ΧατζηΜιχάλης Νταλιάνης - Έργο Κ.Γιούση - Νέα Υόρκη
 
******************************
******************************




********************************  ΤΕΛΟΣ *********************************



** Θερμές ευχαριστίες στην Κυρία Ειρήνη Τάσσου Τσούκα , της για πολλά χρόνια Δασκάλας στα Ελληνικά Σχολεία της Νέας Υόρκης , για την βοήθειά της .




φίλ.Π.γ.
"λάχανα μαζέματα" ( "λ.μ." )
ΙΩΑΝΝΙΝΑ - 6ος 2016