ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ΣΤΗΝ ΔΡΟΠΟΛΗ και ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ
ΣΤΗΝ ΔΡΟΠΟΛΗ και ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ

 

21η Μαρτίου: Η Εαρινή ισημερία ,με άλλα λόγια,ίσια η μέρα - ίσια η νύχτα .Από την επομένη η μέρα μεγαλώνει από λίγο - λίγο ως τις 21 Ιουλίου , πού θα έχουμε την μεγαλύτερη μέρα και την μικρότερη νύχτα του χρόνου, και πάλι από την αρχή .... Φαινόμενα που ο άνθρωπος παρακολούθησε εδώ και χιλιάδες χρόνια ,και από γενιά σε γενιά τα παρέδωσε,μαζί με τις προγραμματισμένες για κάθε εποχή αγροτικές εργασίες, τα έθιμα των εποχών με τις γιορτές τους κ.λ.π.

-Από τον ΜΕΓΑΛΟ καταγραφέα - λαογράφο της περιοχής Αργυροκάστρου (και όχι μόνο) Αλέξανδρο Χ. Μαμμόπουλο ,μεταφέρω,ένα ξεχασμένο σήμερα έθιμο της άνοιξης ,το οποίο είχε επιβιώσει από τα αρχαία χρόνια (με άλλη μορφή και σε άλλη ημέρα τότε )ως τις αρχές του 1950 στα χωριά της Δρόπολης . Σήμερα λίγοι τζομπάνηδες από τις γειτονικές περιοχές της Λιαμπουριάς ,ίσως και κάποιοι δικοί μας εξακολουθούν να το διατηρούν.Για εμάς τους Χριστιανούς της περιοχής είναι το έθιμο του Ευαγγελισμού , για τους Μουσουλμάνους είναι το έθιμο του Νεφούζη (14 Μάρτη ,πρώτη με το παλιό),για τα τουρκογιαννιωτόπουλα ,που γλώσσα τους είχαν την Ελληνική , αλλά και άλλες περιοχές της Ελλάδας και των Βαλκανίων είναι το έθιμο της Άνοιξης . Αλλά ας δούμε τι γράφει γι αυτό ο Α .Χ. Μαμμόπουλος.

Του Ευαγγελισμού

-Στην Ήπειρο βρέχει από το Σεπτέμβρη μέχρι τον Απριλομάη. Αυτές οι βροχές ετοιμάζουν τη βλάστηση ένα γόνατο στις 25 Μαρτίου , του Ευαγγελισμού. Τότε σ' όλα τα χωριά παιδιά αλλά και μεγάλοι βγαίνουν στους κήπους ,χώνονται μέσα στην πλούσια βλάστηση και κρατώντας κουδούνια και τροκάνια τα χτυπούν δαιμονιωδώς φωνάζοντας :

Φύγετε φίδια και γκουστερίτσες

γιατί έρχεται ο Βαγγελισμός και σας κόβει το κεφάλι

και το πετάει στον κήπο

-Μιά παραλλαγή (Δροπολίτικη) όπως την έχω ακούσει από τους γονείς μου είναι η εξής:

"" Φευγάστε φίδια ,φευγάστε γκουστερίτσες

κι έρχετε ο Βαγγέλης να σας κόψει το κεφάλι 

να σας κόψει το κεφάλι να το ρίξει στο ποτάμι.""

- Κάθε χωριό μπορεί να έχει την παραλλαγή του.... Εκείνο που μου είχε κάνει εντύπωση από τις διηγήσεις των δικών μου ήταν ότι κατά την διάρκεια της χαράξεως των συνόρων (1913-1921) ,την εποχή του σχολικού ζητήματος(1932-35),αλλά και κατά την Ιταλική κατοχή (1939 - 40) το έθιμο αυτό έπαιρνε εθνικό νόημα με αποτέλεσμα να μαζεύονται όσο πιο πολλοί και να ξεφωνίζουν τους στίχους (μαζί με τα κουδούνια)σε κήπους και μάντρες υπονοώντας τον εχθρό των εθνικών τους πόθων και όχι τους εχθρούς της φύσης.

                                                               ΤΕΛΟΣ

φίλ.Π.γ.

"λάχανα μαζέματα" (λ.μ.)

Ιωάννινα 

Μάρτιος 2014 

1988 Η ΠΥΡΚΑΓΙΑ ΣΤΟ ΝΗΣΑΚΙ ΜΑΣ - Γιώργου Βρέλλη

-- Ο Γιώργος Βρέλλης ,για χρόνια ,εξέφραζε τα συναισθήματά του για την πόλη και τους ανθρώπους της ,στον ντόπιο τύπο και τον κρατικό ραδιοφωνικό σταθμό,από την στήλη του " ΓΙΑΝΝΙΩΤΙΚΟΙ ΠΑΛΜΟΙ ". Λάτρης των Ιωαννίνων ,της Λίμνης μας ,του Νησιού και όλων των περιχώρων,δεν έμεινε ασυγκίνητος,όταν το βράδυ της 19ης Μαρτίου του 1988  κάηκε το κέντρο - η πλατεία του νησιού με τα τρία καταστήματά της . Με  ρομαντικο - συναισθηματικό τρόπο ,στις 29 Μαρτίου (δέκα ημέρες αργότερα) περιγράφει την περιοχή ,αναπολεί στιγμές,οργίζεται και προτείνει από τις στήλες της τοπικής παλιάς εφημερίδας "ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝ" και τους Γιαννιώτικους παλμούς του . 

  Ένα χρόνο αργότερα,στις 29 Απριλίου 1989 Μ.Σάββατο, η ίδια εφημερίδα δημοσιεύει την παρακάτω  φωτογραφία με  σχόλιο στην λεζάντα : " Αυτά τα καμένα κτίρια βρίσκονται στην κεντρική πλατεία στο Νησί Ιωαννίνων .Περνάνε οι τουρίστες και βλέπουν αυτή την ασχήμια.Ως πότε όμως θα υπάρχει ; Είναι δύσκολο οι αρμόδιες υπηρεσίες να δώσουν λύση ; Τι λέει ο Νομάρχης ; ".

  Το πρόβλημα θα λυθεί αρκετούς μήνες  αργότερα με εντυπωσιακό το αποτέλεσμα στην ανοικοδόμηση - αναστύλωση των καμένων κτιρίων , τα οποία "στολίζουν" και δίνουν χρώμα στην γραφική πλατεία του Νησιού της Λίμνης μας.

  Ο  φούρνος του Νησιού , παρόμοιος σε γραφικότητα με τους παλιούς φούρνους της πόλης ,που λειτουργούσαν με φωτιά από ξύλα,λειτουργεί και πάλι με σύγχρονα μέσα τώρα  και  με προβλήματά   σε  θέματα κατανάλωσης και οικονομικών διεξόδων... Το ίδιο και τα άλλα δύο καταστήματα ,το κοινοτικό καφενείο (είχε γίνει διαφημιστικό video) και το μικρό παντοπωλείο.Το σύνολό τους δίνει χρώμα και πάλι στην μικρή αυτή ανάπαυλα της πλειοψηφίας των επισκεπτών του Νησιού.

                                                              * * * * *

                                                                 

 

ΤΕΛΟΣ

Για την αντιγραφή 

φίλ.Π.γ. 

"λάχανα μαζέματα" (λ.μ.)

Μάρτιος 2014

ΙΩΑΝΝΙΝΑ

  

ΣΑΝ ΠΑΛΙΟ ΣΙΝΕΜΑ Νο 2

ΣΑΝ ΠΑΛΙΟ ΣΥΝΕΜΑ Νο 2

...τα νέα Φεβρουαρίου 1960 για τους σίνε φίλ , φίλους.....

                 

                                                                  ΤΕΛΟΣ
για την αντιγραφή 
φίλ.Π.γ.
Ιωάννινα
3ος/2014

 

Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥΤΕΤΣΗΣ του Αλ.Λιβαδέως

                                   

-- Στις 25 Μαρτίου του 1906 ,ιδρύθηκε στην Αθήνα, από τον Σπ.Σπυρομήλο και την συνεργασία εξεχόντων Ηπειρωτών (στην πλειοψηφία αξιωματικών),  η Ηπειρωτική Εταιρεία .Σκοπός της Ηπ.Ετ. ήταν να προετοιμάσει το έδαφος για την προέλαση του Ελληνικού Στρατού για την απελευθέρωση της Ηπείρου και να αντικρούσει τις ξένες προπαγάνδες (κυρίως της Ρουμανικής),που οργίαζαν τότε στις πόλεις και τα χωριά της Ηπείρου.

 -- Η Ηπ.Ετ. οργανώθηκε ιεραρχικά και με συνωμοτικό τρόπο, σε τρεις τομείς : τα Γιάννινα,την Πρέβεζα και το Αργυρόκαστρο.Η δράση της πλούσια και τα αποτελέσματά της σημαντικά και ηρωικά.Οργανώθηκαν ανταρτικά σώματα , συγκεντρώθηκαν πληροφορίες χρήσιμες για τον στρατό και τον επερχόμενο απελευθερωτικό πόλεμο,αναπτερώθηκε το ηθικό των κατοίκων (πράγμα σημαντικό για την λαϊκή υποστήριξη του αγώνα).Τα μέλη της λειτούργησαν συνωμοτικά και με ψευδώνυμα. 

-- Συγγραφέας του "ιστορικού σημειώματος" - "τεκμήριο" , που ακολουθεί είναι ο Γιαννιώτης Αλέξανδρος Λιβαδεύς ,δικηγόρος και ανταποκριτής του ηπειρωτικού τύπου,ο οποίος είχε μυηθεί από τους πρώτους στην Ηπ.Ετ. ,στην Α' Διεύθυνσης  Ιωαννίνων,της οποίας αναγορεύτηκε Γραμματέας και Αρχηγός του εκτελεστικού της με το ψευδώνυμο "Λάϊος" . Είναι ο άνθρωπος που μύησε και οργάνωσε στην Ηπ.Ετ. τον Γιάννη Πουτέτση και συνδέθηκε μαζί του με αδελφική φιλία .

-- Το ιστορικό αυτό σημείωμα δημοσιεύτηκε στο έγκριτο περιοδικό "ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ" τον Ιανουάριο του 1953 ,από όπου και αναδημοσιεύουμε.

 *******************************

*******************************

Αλ.Λιβαδέως 

                                 Ο  Π Ο Υ Τ Ε Τ Σ Η Σ

                                 

                                                                                                                    

                                                                     

                                                                       

                                                                    

                                           

   

                                          

                                                       

                                                                             

*****************************************

Η προτομή του Καπετάνιου Γιάννη Πουτέτση στο πάρκο της κεντρικής πλατείας Ιωαννίνων

                                                                                            

ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Όπως προ ετών μας πληροφόρησε ο αιωνόβιος συμπατριώτης ,ο εκ Λιούτζης δημοσιογράφος και συγγραφέας κάτοικος Νέας Υόρκης, Ιωάννης Ρούτσης , η οικογένεια Πουτέτση ,πρώτα Τόλιου ή Θεοδώρου,κατάγονταν από την Στεγόπολη της Λιούτζης απ' όπου κατέβηκε στο Αργυρόκαστρο και κατόπι στα Γιάννινα.

                                                                          ΤΕΛΟΣ

Για την αντιγραφή

φίλ.Π.γ.

Ιωάννινα 3ος / 2014